Vorige week bereikte ons het bericht dat Jacques de Smidt op 3 december jl. na een kort ziekbed is overleden. Hij werd 93 jaar. Jacques was jarenlang de drijvende kracht van de bibliotheek van de Heimans en Thijsse Stichting.
Jacques begon in 2002 als vrijwilliger in de bibliotheek. In hetzelfde jaar nam hij zitting in het algemeen en dagelijks bestuur van de stichting, als verantwoordelijke voor de Commissie Bibliotheek en Archief (later Commissie voor de Collecties). In februari 2011 zwaaide hij af bestuurslid. Al deze tijd was Jacques de stuwende kracht achter de bibliotheek geweest, wat hij daarna nog vele jaren zou blijven. In 2013 kreeg Jacques (samen met Eddy van der Maarel) de Zilveren Spreeuw toegekend door het bestuur, een toen nieuwe onderscheiding voor personen die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor de Heimans en Thijsse Stichting. Deze speld droeg hij met trots.
Jacques was een bijzonder toegewijde vrijwilliger. Hij was er niet alleen bijna altijd op vrijdag, wanneer de bibliotheek geopend is voor publiek, maar werke op andere dagen vaak alleen in de kelder. Tot het in 2023 niet meer ging, vanwege zijn ouderdom en gezondheidsproblemen. Jacques genoot altijd zichtbaar van het werk in de bibliotheek, dat hem naar eigen zeggen jong hield. Hij voelde zich bevoorrecht om op zo’n mooie plek vrijwillgerswerk te doen. Zijn collega-vrijwilligers hebben jarenlang het voorrecht gehad om met zo’n aimabale en altijd goed geluimde man te mogen samenwerken.
Koninklijke onderscheiding
In 2022 werd Jacques benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, als erkenning voor al zijn inspanningen voor de wetenschap en de bescherming van natuur, milieu en landschap. Want er was meer dan de Heimans en Thijsse Stichting.
Loopbaan
Jacques had al een indrukwekkende loopbaan achter de rug, als bioloog, natuurbeschermer en milieu-activist. Als dienstweigeraar vervulde hij zijn vervangende dienstplicht bij Staatsbosbeheer (1950-1952), waarvoor hij vogelinventarisaties en vegetatiekarteringen uitvoerde op heidevelden in Drenthe. Dit was het begin van een lange carrière als heide-ecoloog, onder meer als docent aan de Universiteit Utrecht (UU). Op de UU was hij in 1981 medeoprichter van de interfacultaire vakgroep Milieukunde. Na zijn pensionering in 1997 gaf hij aan de UU nog lang les over milieueffectrapportages. Ook bleef hij op vrijwillige basis de vegetatie van heideterreinen opnemen, daarmee voortbouwend aan een unieke langjarige dataset die nog altijd wordt gecontinueerd.
Jacques was één van de initiatiefnemers van het Kromme Rijnproject, een interdisciplinair onderzoek waarbij ecologische kennis werd ingezet voor een beter milieu- en landschapsbeheer in het stroomgebied van de Kromme Rijn. Ook was hij actief voor de actiegroep die zich verzette tegen de aantasting van het landgoed Amelisweerd, nabij Utrecht, door de aanleg van een snelweg.
Verbinder
Uit alles blijkt: Jacques was een verbinder pur sang. Al in de jaren ’50, als NJN’er, nam hij het initiatief tot vereniging van jeugdnatuurorganisaties uit verschillende Europese landen. In 1956 werd in Salzburg de International Youth Federation for Environmental Studies and Conservation (IYF) opgericht, met Jacques als eerste voorzitter.
Amsterdam
Jacques woonde lange tijd in de binnenstad van Amsterdam. Hij zette zich in om zijn geliefde stad mooi te houden en te verfraaien, via de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad, waarvan hij kort voorzitter was, maar ook door in zijn eigen buurt rondom bomen zogeheten spiegeltuintjes aan te leggen.
